Һалым инспекторынан һора

► Граждандарға нимәгә иғтибар итергә кәрәк?

- Беренсенән, алынған килемдәр тураһында отчет бирергә, икенсенән, милек һалымдары буйынса льготаларға ғариза бирергә кәрәк.

► 2025 йылдың 30 апреленә тиклем кемдәргә декларация тапшырырға кәрәк?

- 2024 йылда милек хоҡуғының минималь ҡулланыу ваҡытына тиклем булған мөлкәтен һатҡан, яҡын туғаны булмаған кешеләрҙән ҡиммәтле бүләктәр алған, лотерея отҡан, мөлкәтен ҡуртымға биргән йәки сит ил сығанаҡтарынан килем алған граждандарға тапшырырға кәрәк. Шулай уҡ декларацияны шәхси эшҡыуарҙар, шәхси практика менән шөғөлләнеүсе нотариустар, адвокат кабинеттарын ойошторған адвокаттар тапшырырға тейеш.

Тулыраҡ мәғлүмәтте Рәсәй Федераль һалым хеҙмәтенең сайтында “Декларация кампанияһы 25” промобитендә ҡарарға мөмкин. Шулай уҡ хеҙмәт сайтында урынлашҡан чат-бот яуапты тиҙ табырға ярҙам итә, ул һанаулы минуттарҙа шәхсән килемегеҙ тураһында отчет бирергә кәрәкме икәнлеген, шулай уҡ һалым ҡайтармаһы буйынса һорауҙарға яуап бирә.

► Әгәр кеше һалым ҡайтармаһы өсөн генә декларация тапшырырға теләһә, 30 апрелгә тиклем биреп өлгөрөргә тейешме?

- Юҡ, декларацияны йыл дауамында бирергә мөмкин. Әммә, иҫтә тотоғоҙ, ҡайтарма алыу декларацияһын 3 йылдан да һуңға ҡалмайынса тапшырырға кәрәк. 2025 йылда физик шәхес 2024, 2023 һәм 2022 йылдар өсөн ҡайтармаларға хоҡуҡлы.

► Быйыл социаль һалым ҡайтармаһын (дауаланыу, уҡыу, ғүмерҙе страховкалау) раҫлаусы документтар исемлеге үҙгәрҙе. Ниндәй документтарҙы декларация менән бергә тапшырырға кәрәк?

- Ағымдағы йылда 2024 йылдың 1 ғинуарынан алып түләнгән сығымдар буйынса социаль һалым ҡайтармаһы өсөн декларацияға учреждениелар йәки шәхси эшҡыуарҙар биргән белешмәләрҙе генә ҡушыу етә.

Белешмә формалары Рәсәй Федераль Һалым хеҙмәте бойороҡтары менән раҫланған. Әгәр килгән сығымдар тураһында мәғлүмәт һалым түләүсенең шәхси кабинетында урынлаштырылһа, был белешмәләрҙе тапшырыу талап ителмәй. Йәғни учреждениелар (шәхси эшҡыуарҙар) тарафынан электрон формала туранан-тура һалым органына ебәрелә.

Һалым органына раҫланған форма буйынса белешмә биреү өсөн, әгәр ойошма Уставында мисәт ҡаралған булһа, уны тултырғанда ҡуйырға кәңәш ителә. Белешмәлә мисәттең булыуы түләүҙе алыу ваҡытын тиҙләтә.

► 2024 йылға тиклемге сығымдар буйынса һалым ҡайтармаһы өсөн ниндәй документтар кәрәк?

- 2024 йылдың 1 ғинуарына тиклемге сығымдар буйынса документтар исемлеге элекке кеүек ҡала:
● медицина учреждениеһы менән медицина хеҙмәте күрһәтеүгә, уҡытыуға, страховкалауға килешеү һ. б.;
● медицина учреждениеһы биргән медицина хеҙмәттәре өсөн түләү тураһында белешмә (дауаланған осраҡта);
● һалым түләүсенең дауалауға, уҡытыуға, страховкалауға һ.б. сығымдарын раҫлаусы түләү документтары;
● ата-әсәләр, ир менән ҡатын, балалар өсөн түләгәндә туғанлыҡ дәрәжәһен раҫлаусы документтар.

► Дарыуҙар өсөн аҡса ҡайтарып алыуға табиптан ниндәй документтар кәрәк?

- Табип рецебынан тыш, Рәсәй Һаулыҡ һаҡлау министрлығының бойороғо менән раҫланған медицина документтары исемлегенән документ килтерергә мөмкин.

► Алынған килемдәр тураһында отчет биреү йәки һалым ҡайтармаһы тураһында белдереү өсөн мотлаҡ һалым органына килергә кәрәкме?

- Юҡ. Декларацияны “Физик шәхестәр өсөн һалым түләүсенең шәхси кабинеты” Интернет-сервисы йәки “ФШ һалымдары” мобиль ҡушымтаһы аша тултырыу һәм ебәреүҙең уңайлы ысулы бар. Был тиҙ, еңел һәм заманса, шул иҫәптән, декларацияны тәүлектең теләһә ҡайһы ваҡытында һәм Интернет булған теләһә ҡайһы урында тултырырға мөмкин. Льготаларға ғаризаны һалым түләүсенең шәхси кабинеты аша ла ебәрергә мөмкин.

► Декларация буйынса иҫәпләнгән НДФЛ-ды ниндәй ваҡытта түләргә?

- 2024 йыл өсөн иҫәпләнгән һалымды 2025 йылдың 15 июленән дә һуңға ҡалмайынса түләргә кәрәк.

► Һалым түләүсе күсемһеҙ милек объектын йәки төҙөлөп ятҡан йортта уның өлөшөн һатып алғанда, мөлкәт ҡайтармаһын алыу өсөн ҡасан мөрәжәғәт итә ала?

- Фатирҙы тапшырыу тураһында документ рәсмиләштерелгән көндән алып ҡайтарма алыу хоҡуғы барлыҡҡа килә. Әммә бындай ҡайтарманы алыу милеккә хоҡуҡ (йәки өлөшкә) теркәлгәндән һуң ғына мөмкин.

► Һалым түләүсе икенсе күсемһеҙ милек объектына, әгәр ул 2014 йылға тиклем күсемһеҙ милек һатып алыу сығымдары буйынса һалым ҡайтармаһын алһа, сығымдар буйынса милек һалымы ҡайтармаһын ала аламы?

- Юҡ. 2014 йылға тиклем һатып алынған объекттар буйынса милек һалымы ҡайтармаһын бер объект буйынса ғына алырға мөмкин.

► Әгәр граждан автомобилде һатып алғандан күпкә арзаныраҡ хаҡҡа һатһа, был осраҡта ла декларация тапшырырға кәрәкме?

- Ике осраҡ бар, уларҙа автомобиль һатыуҙан декларация тапшырыу талап ителмәй: 1) автомобиль 3 йылдан ашыу милектә булһа; 2) йылына бөтә автомобилдәрҙе (шул иҫәптән башҡа мөлкәтте, мәҫәлән: гараж, келәтте) һатыуҙан килгән дөйөм килем суммаһы 250000 һумдан артмаһа.

Башҡа осраҡтарҙа килем тураһында декларация тапшырырға кәрәк.

► 2024 йылда торлаҡ шарттарын яҡшыртҡан күп балалы ғаилә өсөн мөлкәтте һатҡанда һалымдан азат итеү өсөн ниндәй шарттар бар?

- Һалым кодексында күрһәтелгән бөтә шарттар ҙа үтәлергә тейеш:
● һалым түләүсе һәм (йәки) уның ире (ҡатыны) 18 йәшкә тиклемге ике баланың ата-әсәһе (уллыҡҡа алыусылар) булып тора (әгәр бала белем биреү эшмәкәрлеген алып барған ойошмаларҙа көндөҙгө уҡыу формаһы буйынса уҡыһа - 24 йәш), йәки һалым түләүсе күрһәтелгән балаларҙың береһе булып тора;
● 2025 йылдың 30 апреленә тиклем торлаҡ һатып алынған һәм өлөшләтә ҡатнашыу килешеүе буйынса дәүләт теркәүе йәки тулы түләү үткән;
● һатып алынған торлаҡ бинаның дөйөм майҙаны йәки уның кадастр хаҡы, һатылған торлаҡ бинаның дөйөм майҙанынан йәки уның кадастр хаҡынан юғарыраҡ;
● һатылған торлаҡ бинаның кадастр хаҡы 50 миллион һумдан артмай;
● һалым түләүсегә, уның ҡатынына (иренә), балаларына һатыу ваҡытында (милек хоҡуғының һалым түләүсенән һатып алыусыға күсеүен дәүләт теркәүе датаһы) һатып алынған майҙандан ҙурыраҡ башҡа торлаҡ бинаға милек хоҡуғының 50 проценттан ашыуы ҡарамай.

► Граждан 2024 йылда һаҡлыҡ банкындағы аҡса буйынса килем алған, килем тураһында декларация бирергәме һәм ниндәй һалым буласаҡ?

- Юҡ. Декларация тапшырыу талап ителмәй. 2024 йылда һалым һалынмаған сумма 210 мең һум тәшкил итә. Әгәр һаҡлыҡ банкындағы аҡса буйынса алынған процент суммаһы ошо сиктән артһа, һалым органы үҙе һалымды иҫәпләй һәм мөлкәткә һалым, ер һәм транспорт һалымдары менән бергә йыйылма һалым белдереүен ебәрә.

► Кемгә льготалар тураһында ғариза бирергә кәрәк?

- 2024 йылда тәүге тапҡыр мөлкәт һалымдары буйынса һалым льготаһын ҡулланыу хоҡуғын раҫлаусы документтар (хеҙмәт ветераны танытмаһы, күп балалы ата-әсә һ.б.) алған граждандарға. Льготалыларҙың айырым категориялары тураһында мәғлүмәт һалым органдарына башҡа башҡарма власть органдарынан килә: пенсионерҙар, пенсия алды хеҙмәткәрҙәре һәм инвалидтар тураһында - Рәсәй Социаль фондынан; өс һәм унан күберәк бәлиғ булмаған балалары булған кешеләр тураһында - социаль яҡлау органдарынан. Был мәғлүмәттәр нигеҙендә ғаризаһыҙ рәүештә ҡануниәт тарафынан билдәләнгән һалым льготалары ҡулланыла.

► Ни өсөн ташламалар тураһында ғаризаны йыл башында бирергә кәңәш ителә?

- Ғаризаны бөтә льготаларҙы иҫәпкә алып, һалымдарҙы дөрөҫ иҫәпләү өсөн 30 апрелгә тиклем бирергә кәңәш ителә. Шулай уҡ һалым түләүсенең шәхси кабинетында мөлкәт объекттарын тикшерергә кәңәш ителә.

► Льготаларға ғариза йыл һайын биреләме?

- Әгәр льгота тураһында мәғлүмәт һалым органында бар икән һәм льготаға хоҡуҡты раҫлаусы документтың ғәмәлдә булыу ваҡыты сикләнмәгән булһа, йыл да биреү талап ителмәй.

► Һалым органы шәмбе көндәре эшләйме?

- Юҡ. Әммә беҙ граждандарҙы декларация кампанияһы һәм мөлкәт һалымдары буйынса льготалар алыу мәсьәләләре буйынса 26 апрель, шәмбе көнө 10:00 сәғәттән 17:00 сәғәткә тиклем асыҡ ишектәр көнөндә саҡырабыҙ. Был көндө һалым белгестәре һалым түләүсенең шәхси кабинетында һалым декларацияларын тултырыу буйынса оҫталыҡ дәрестәре уҙғара.

► Әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт!