Ял ҡаза килтермәһен!

Балаларға һәм өлкәндәргә һыу инеү, йөҙөү, катерҙарҙа һәм кәмәләрҙә йөрөү ҙур кинәнес бирә. Әммә бындай ял төҙәлмәҫлек фажиғә менән тамамланырға мөмкин.
 
Һыу объекттарында кешеләрҙең хәүефһеҙлеген тәьмин итеү бурысы Рәсәйҙең  Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының махсус подразделениеларына йөкмәтелгән. Әммә ял итеүселәр үҙҙәре лә, бәхетһеҙ осраҡтарҙы булдырмаҫ өсөн, һыу ятҡылыҡтарында булыуҙың ҡайһы бер төп ҡағиҙәләрен белергә һәм үтәргә тейеш.

Уҙған йылда республикала һыу объекттарында 81 кеше, шул иҫәптән 9 бала батып үлгән. 2024 йылдағы һыу инеү миҙгелендә һәләк булғандарҙың күбеһе тыйыу билдәләре ҡуйылған урындарҙа батҡан. Был факт хоҡуҡ боҙоусыларға ҡарата административ саралар ҡулланыу буйынса контроль юҡлығын күрһәтә. Быға шулай уҡ ҡотҡарыусыларҙың мобиль подразделениеларының насар эшләүе булышлыҡ итә, улар бәхетһеҙ осраҡтарҙы иҫкәртә ала. 

2025 йылдың 31 майына ҡарата республиканың һыу объекттарында 10 фәжиғәле осраҡ теркәлгән, унда 10 кеше, шул иҫәптән 2 бала батып үлгән.
 
Һуңғы йылдарҙағы мәғлүмәттәрҙе анализлау буйынса һыуҙа кешеләрҙең үлеүенең төп сәбәптәре булып:
 
► йөҙә белмәү;
► йыһазландырылмаған, шулай уҡ тулҡын һәм ағым көслө булған һыу ятҡылыҡтарында һыу инеү;
► алкоголь, наркотик һәм башҡа иҫерткес эсемлектәр ҡулланған килеш һыу инеү;
► йөҙөү саралары ҡағиҙәләрен боҙоу;
► һыу баҫыу һәм ташҡын ваҡытында хәүефһеҙлек сараларын һанға һуҡмау;
► боҙ өҫтөндә балыҡ тотоу;
► навигация ҡағиҙәләрен боҙоу.

Ишкәкле һәм моторлы кәмәләрҙә (катерҙарҙа һ.б.) йөҙөү - күптәр һәм бигерәк тә балалар өсөн һыуҙа ял итеүҙең яратҡан төрҙәренең береһе. Күп кенә граждандар һәм ойошмаларҙың шәхси ҡулланылышында төрлө йөҙөү саралары бар, ҡалғандары прокатҡа алып тора. Һәр хәлдә, теләһә ниндәй йөҙөү сараларын ҡулланғанда хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен һәм сараларын ҡәтғи үтәргә кәрәк. Уларҙы боҙоу фажиғәгә йәки административ яуаплылыҡҡа килтерә.
 
Бәләкәй үлсәмле йөҙөү сараларын ҡулланғанда хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре:
 
► йөҙөү сараһында булғандарҙың барыһы ла ҡотҡарыу жилеттарын кейергә тейеш;
► судно ауған осраҡта, әгәр ул йөҙөп йөрөһә, унан китергә рөхсәт ителмәй, эргәлә булырға һәм йөҙөү сараһын ҡотҡарыусылар өсөн терәк һәм ориентир итеп ҡулланырға кәрәк;
► маневр яһау, тауыш сигналдары биреү, борт уттарын һәм билдәләрен, йөрөтөү ҡағиҙәләрен боҙорға ярамай;
► балалар ҡотҡарыу жилеттары кейергә һәм һәр балаға йөҙә белгән өлкән кеше беркетелергә тейеш;
► ҡалдыҡтарҙы, сүп-сарҙы, башҡа әйберҙәрҙе борттан ташларға, нефть продукттарын ағыҙырға ярамай;
► судноға яғыулыҡ тултырырға, двигатель эшләгәндә суднонан судноға яғыулыҡ һурҙырырға, асыҡ ут менән файҙаланырға, тәмәке  тартырға рөхсәт ителмәй;
►томан йәки насар һауа торошо булғанда хәрәкәт итергә ярамай, тирә-яҡты күреү мөмкинлеге булмау сәбәпле, юлды табыу мөмкин түгеллеген иҫегеҙҙән сығармағыҙ:
► браконьерлыҡ һәм башҡа законһыҙ ғәмәлдәр маҡсатында судноларҙы ҡулланыу йәки биреү тыйыла;
► һыу инеү урындарын үткәндә, һыу инеүселәргә йәрәхәт килтермәҫ өсөн, һаҡ булырға кәрәк.
 
Ярамай:
► бортҡа һәм ултырғыстарға баҫырға;
► йөҙөү сараһына артыҡ йөк тейәү;
► ел көсө менән йөҙөү сараларының сығышы 10 м/с балдан ашыу, ә әһәмиәтһеҙ һыу ятҡылыҡтарында 15 м/с-тан ашыу;
► Рәсәй Федерацияһы ҡануниәте буйынса был йөҙөү сараһына тейешле документтары булмаған кешеләргә идара итергә рөхсәт бирелмәй (хәүефһеҙлекте тәьмин итеү өсөн яуаплылыҡ судно капитандарына, командирҙарына һәм һыуҙа саралар үткәреүсе ойошма етәкселәренә, шулай уҡ тәртип ҡағиҙәләре һәм хәүефһеҙлек саралары талаптарын ҡәтғи үтәргә тейешле судно хужаларына йөкмәтелә);
► хәрәкәт ваҡытында ҡулдар менән бортҡа йәбешеп, һыуҙа ағырға, борттарҙа ултырырға, урынды алмаштырырға, башҡа йөҙөү сараларына күсергә;
► һыу велосипедында йөрөгәндә кешеләрҙе ултырғыстан велосипед корпусына төшөрөргә рөхсәт итергә;
► 16 йәшкә тиклемге балаларға теләһә ниндәй йөҙөү сараларында өлкәндәрһеҙ йөрөргә һәм уларһыҙ ғына һыу инергә;
► төндә, томан һәм ориентацияны юғалтыу ихтималлығы булған шарттарҙа йөҙөү;
► шлюздар, быуалар, ер снарядтары янына бәләкәй йөҙөү сараларында барыу, шулай уҡ күперҙәр янында йәки улар аҫтына яҡынлашыу һәм туҡталыу, кисеүҙәр, судноларға һәм караптарға, пристандәргә, причалдарға, пляждарға, һыу инеү урындарына һәм һыу буйындағы кешеләрҙең башҡа ял итеү урындарына, шулай уҡ гидротехник эштәр үткәрелгән райондарға яҡынлашыу;
► иҫерек кешеләргә йөҙөү сараларын ҡулланыу ҡәтғи тыйыла.

Һыу ятҡылыҡтарында һауа торошоноң бик тиҙ үҙгәреүен иҫтә тоторға кәрәк. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә, ел көсәйгәндә, тулҡын режимы үҙгәрергә мөмкин.

Ринат НУРИЕВ, Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Урал аръяғы инспектор участкаһының өлкән дәүләт инспекторы.